ถ้าต้องการรู้ว่าโปรตีนที่ฉีดเข้าใต้ผิวคงอยู่ในเนื้อเยื่อนานเท่าไร การเจาะเลือดอาจให้คำตอบได้เพียงส่วนหนึ่ง เพราะความเข้มข้นของโปรตีนในเลือดกับบริเวณที่ฉีดอาจขึ้นลงคนละจังหวะ ทีมนักวิจัยจาก Pohang University of Science and Technology (POSTECH) และสถาบันร่วมในเกาหลีใต้จึงพัฒนาแผ่นเข็มจิ๋วที่ใช้ ร่องด้านนอกเข็ม เป็นทางพาของเหลวจากเนื้อเยื่อขึ้นมาเก็บที่ผิว โดยในการทดลองกับหนูแรตยังเห็นช่องดังกล่าวได้หลังใส่เข็มไปแล้ว 7 วัน งานนี้เผยแพร่ออนไลน์ใน Nature Communications เมื่อ 11 พฤศจิกายน 2026
ช่องไหลอยู่ระหว่างเข็มกับผิว
โจทย์หนึ่งของการเก็บของเหลวระหว่างเซลล์ (interstitial fluid หรือ ISF) คือผิวหนังเปลี่ยนรูปได้ตลอดเวลา เมื่อผิวโอบแนบกับตัวเข็ม ช่องที่หวังจะใช้พาของเหลวขึ้นมาก็แคบลง ทีมวิจัยจึงออกแบบหน้าตัดเข็มให้มีหกแฉก เมื่อผิวสัมผัสส่วนที่นูนออกมา เนื้อเยื่อเข้าไปเติมร่องเว้าระหว่างแฉกได้ไม่หมด จึงเหลือช่องตามแนวตัวเข็ม ภาพที่ 1e แสดงรูปทรงของเข็ม ส่วนภาพที่ 1f ใช้ไมโครซีทีให้เห็นช่องเหล่านี้ในผิวหนูแรต
เข็มยังเปลี่ยนความแข็งได้ในสองช่วง ตอนกดผ่านผิว แกนชั่วคราวช่วยพยุงเข็มให้คงรูป เมื่อแกนเจอความชื้นจะละลาย เหลือชั้นอิเล็กโทรดบางประมาณ 1.6 ไมโครเมตร ที่โค้งตามผิวได้ การเปรียบเทียบกับเข็มทรงกรวยที่ทำจากวัสดุและมีความหนาเท่ากันช่วยแยกสองปัจจัยนี้ออกจากกัน: ความอ่อนตัวช่วยให้เข็มรับการงอ ส่วนรูปทรงหลายแฉกเป็นสิ่งที่ทำให้มีช่องไหล

เมื่อวัดโปรตีนจากใต้ผิวและจากเลือดพร้อมกัน
ช่องรอบเข็มทำหน้าที่เป็นทางไหล ส่วนแรงขับมาจากกระแสไฟฟ้าที่ทำให้ของเหลวเคลื่อนสู่ผิวด้วยวิธีที่เรียกว่า reverse iontophoresis การทดสอบกับ ผิวมนุษย์นอกกาย พบว่าระบบพาเดกซ์แทรนติดสารเรืองแสงขนาด 70 กิโลดาลตัน ผ่านผิวได้ เดกซ์แทรนเป็นสารติดตามขนาดโมเลกุลในการทดลองนี้ ส่วนการเก็บโปรตีนจริงทดสอบแยกในหนูแรต
ในการทดลองนั้น นักวิจัยฉีดโปรตีนต้นแบบโอวัลบูมิน (ovalbumin) เข้าใต้ผิวหนูแรต 4 ตัว แล้ววัดจากของเหลวระหว่างเซลล์และซีรัมในช่วง 24 ชั่วโมง ที่ 2 ชั่วโมง ความเข้มข้นในของเหลวระหว่างเซลล์สูงกว่าซีรัมประมาณ 4.7 เท่า แต่เมื่อถึง 8 ชั่วโมง ซีรัมกลับมีความเข้มข้นสูงกว่า ผลนี้แสดงให้เห็นว่า หากเก็บเฉพาะเลือด เราอาจพลาดช่วงที่โปรตีนมีความเข้มข้นสูงใกล้จุดฉีด
งานนี้จึงน่าสนใจในฐานะเครื่องมือวิจัยสำหรับติดตามว่าสารชีวโมเลกุลอยู่ที่ไหนและนานเท่าไร แต่ผลจากโปรตีนต้นแบบหนึ่งชนิดในหนูแรตยังใช้แทนผลของยาจริงในคนไม่ได้ ขั้นต่อไปคือวัดเทียบกับวิธีเก็บตัวอย่างอ้างอิง เช่น ไมโครไดอะไลซิส (microdialysis) เพื่อดูว่าค่าความเข้มข้นตรงกันแค่ไหน และทดสอบว่าทั้งช่องไหลและผิวตอบสนองอย่างไรเมื่อใช้งานนานกว่า 7 วัน
อ้างอิง: Le, P. T. และคณะ. Topographical mismatch sustains open microchannels in living soft tissue for non-destructive protein biopsy. Nature Communications (2026).