สารบัญบทความ
นักวิจัยจาก University of Bonn และ University Hospital Bonn ร่วมกับ RWTH Aachen University ประเทศเยอรมนี เปลี่ยนเซลล์ตั้งต้นเม็ดเลือดแดงจากผู้บริจาควัย 80 ปีเป็นเซลล์ต้นกำเนิดประสาทที่มีอายุเอพิเจเนติกต่ำกว่า 20 ปี ตามตัวอย่างที่มหาวิทยาลัยรายงาน ผลนี้วัดในเซลล์เพาะเลี้ยงและตีพิมพ์ในวารสาร Aging Cell [1,2]
เปลี่ยนโปรแกรมเซลล์จากเลือด
ทีมศึกษาตัวอย่างจากผู้บริจาค 15 คน ตั้งแต่แรกเกิดถึงอายุ 101 ปี โดยใช้ SOX2 และ cMYC ซึ่งเป็นโปรตีนควบคุมการแสดงออกของยีน ส่งผ่านพาหะ Sendai virus เพื่อเปลี่ยนเซลล์ตั้งต้นเม็ดเลือดแดงเป็นเซลล์ต้นกำเนิดประสาท (induced neural stem cells; iNSCs) โดยไม่ต้องสร้างสายเซลล์ต้นกำเนิดพหุศักยภาพ หรือ iPSCs ก่อน ภาพที่ 1 แสดง iNSCs ที่สร้างจากเซลล์ในเลือดของผู้บริจาคอายุ 101 ปี [1,2]
อายุเอพิเจเนติกลดลงอย่างค่อยเป็นค่อยไป
นักวิจัยประเมินอายุด้วย “นาฬิกาเอพิเจเนติก” ซึ่งคำนวณจากรูปแบบการเติมหมู่เมทิลบน DNA (DNA methylation) พบว่า iNSCs ในช่วงถ่ายเลี้ยงระยะแรกมีอายุที่คำนวณได้เฉลี่ยประมาณ 13% ของอายุผู้บริจาค และเหลือประมาณ 5% เมื่อถ่ายเลี้ยงต่อหลายครั้ง [1]
การติดตามเซลล์จากผู้บริจาคสามคน อายุ 50–101 ปี พบว่าต้องใช้เวลาราว 50 วันจึงปรับลดเครื่องหมายเอพิเจเนติกที่สัมพันธ์กับอายุได้เป็นส่วนใหญ่ การลดอายุยังดำเนินต่อเมื่อยับยั้งการเพิ่มจำนวนเซลล์ จึงสนับสนุนว่ากระบวนการนี้ไม่ได้ขึ้นอยู่กับการแบ่งตัวต่อเนื่องเพียงอย่างเดียว [1]
เซลล์ iNSCs ยังนำไปเหนี่ยวนำให้พัฒนาเป็นเซลล์ประสาทได้ ดังตัวอย่างในภาพที่ 2 ซึ่งทีมวิจัยเผยแพร่ประกอบข่าว [2]
แบบจำลองศึกษาความชรา
การเปลี่ยนแปลงที่ค่อยเป็นค่อยไปเปิดโอกาสให้ติดตามกลไก และทดสอบว่าปัจจัยใดเร่งหรือชะลอการลดอายุเอพิเจเนติกได้ อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนชนิดเซลล์อาจกระทบค่าที่นาฬิกาคำนวณ และยังไม่มีข้อมูลอ้างอิงจากเซลล์ต้นกำเนิดประสาทที่แก่จริงสำหรับเทียบโดยตรง [1]
อายุเอพิเจเนติกจึงเป็นเพียงตัวชี้วัดหนึ่ง ไม่ครอบคลุมความชราหรือการทำงานทุกด้าน งานนี้ยังเป็นการศึกษาในเซลล์เพาะเลี้ยง ไม่ได้แสดงการย้อนวัยคนหรือผลรักษาอัลไซเมอร์ในผู้ป่วย [1,2]
อ้างอิง
- Berg LJ, Franzen J, Buness A, Konang R, Sheng C, Peitz M, et al. Protracted Fate Acquisition and Epigenetic De-Aging During Induced Neural Stem Cell Conversion of Human Blood Cells. Aging Cell. 2026;25(10):e70751. doi:10.1111/acel.70751 · ฉบับเต็มใน PubMed Central
- University of Bonn. Researchers Transform Old Blood Cells into Young Brain Cells. 9 October 2026. ข่าวและภาพจากมหาวิทยาลัย.