สารบัญบทความ
หุ่นยนต์เจาะเลือดจะทำงานได้ดีแค่ไหน ดูจากการแทงเข็มเข้าเส้นสำเร็จอย่างเดียวไม่ได้ เพราะเลือดที่ได้ต้องนำไปตรวจต่อ หากเม็ดเลือดแดงแตกระหว่างเก็บตัวอย่าง สารที่อยู่ในเซลล์อย่างโพแทสเซียมอาจรั่วออกมา ทำให้ค่าที่วัดได้สูงเกินจริง คำถามจึงอยู่ที่ปลายทางด้วย: เมื่อส่งหลอดเลือดเข้าเครื่องวิเคราะห์ ผลตรวจจะเทียบกับเลือดที่บุคลากรเก็บได้หรือไม่?
งานวิจัยที่เผยแพร่ใน Diagnostics เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2026 ตอบคำถามนี้ด้วยการเปรียบเทียบตัวอย่างเลือดที่เก็บสองวิธีจากผู้ป่วยคนเดียวกัน 119 คน ผลตรวจทั้งหมดที่อยู่ในชุดประเมินผ่านเกณฑ์ความสอดคล้องที่กำหนดไว้ล่วงหน้า ส่วนข้อมูลการใช้งานจริงเป็นอีกชุดหนึ่ง เครื่องเริ่มเจาะในผู้รับบริการ 1,368 คน และไม่พบภาวะเม็ดเลือดแดงแตกเกินเกณฑ์ในตัวอย่างเลือด 1,146 ตัวอย่างที่มีผลตรวจดัชนีนี้ ผลสองส่วนนี้ตอบคนละคำถาม และมีข้อจำกัดต่างกัน
ภาพที่ 1 แสดงเครื่อง Aletta ขณะผู้รับบริการวางแขนในช่องของเครื่อง โดยมีบุคลากรอยู่ในพื้นที่ให้บริการ

Aletta หาเส้นเลือดและควบคุมเข็มอย่างไร
เมื่อผู้ป่วยวางแขนในเครื่อง Aletta จะใช้ภาพจากแสงใกล้อินฟราเรดร่วมกับอัลตราซาวนด์เพื่อหาเส้นเลือดที่เหมาะสม แสงช่วยสำรวจตำแหน่งหลอดเลือดจากผิว ส่วนอัลตราซาวนด์ให้ข้อมูลใต้ผิว และ Doppler ช่วยแยกหลอดเลือดดำออกจากหลอดเลือดแดง ถ้าเครื่องไม่พบเส้นเลือดที่เหมาะสม ระบบจะไม่เริ่มเจาะ
เครื่องทำความสะอาดผิวระหว่างขั้นตอนสแกนหาเส้นเลือด เมื่อพบเส้นที่เหมาะสม เครื่องจะรัดแขนและใช้อัลตราซาวนด์นำทางขณะเจาะ จากนั้นเติมเลือดลงหลอด กลับหลอดตามจำนวนครั้งที่ตั้งไว้ แล้วกดและปิดแผล การทำขั้นตอนเหล่านี้ให้สม่ำเสมอเป็นเหตุผลหนึ่งที่ควรศึกษาว่าหุ่นยนต์ช่วยลดความแปรปรวนก่อนตรวจได้หรือไม่ แต่การศึกษานี้ประเมินระบบทั้งเครื่อง จึงบอกไม่ได้ว่าขั้นตอนไหนมีผลต่อคุณภาพตัวอย่างมากที่สุด ส่วนบุคลากรยังมีหน้าที่กำกับ ตรวจลำดับหลอด และยืนยันว่าได้เลือดเพียงพอ
ภาพที่ 2 แสดงลำดับการทำงานของ Aletta ตั้งแต่เตรียมหลอดไปจนถึงปิดแผล ขั้นที่ 4 ใช้ภาพจากหลายวิธีร่วมกันเพื่อหาเส้นเลือดที่เหมาะสม ถ้าไม่พบเส้น เครื่องจะไม่เริ่มเจาะ

เลือดจากคนเดียวกัน ให้ผลตรวจสอดคล้องกันแค่ไหน
นักวิจัยเก็บข้อมูลจากหน่วยเจาะเลือดผู้ป่วยนอกสามแห่งในเนเธอร์แลนด์ การเปรียบเทียบแบบจับคู่ในผู้ป่วย 119 คนช่วยลดผลจากความแตกต่างระหว่างบุคคล เพราะเครื่องและบุคลากรเก็บเลือดจากคนเดียวกัน แล้วจึงนำค่าที่วัดได้มาเทียบกัน ชุดประเมินครอบคลุมโพแทสเซียม เอนไซม์ LDH ดัชนีเม็ดเลือดแดงแตก และการตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือดพร้อมแยกชนิดเม็ดเลือดขาว โดยใช้หลอดเก็บเลือดจากผู้ผลิตสองราย
รายการที่ทดสอบทั้งหมดผ่านเกณฑ์การยอมรับของงานวิจัย คำว่า “ผ่านเกณฑ์” หมายถึงความแตกต่างระหว่างสองวิธีอยู่ในขอบเขตที่กำหนดสำหรับการประเมินนั้น ค่าจากสองหลอดจึงไม่จำเป็นต้องตรงกันทุกหลัก และข้อสรุปนี้ครอบคลุมเฉพาะรายการตรวจและชนิดหลอดที่ศึกษา
ภาพที่ 3 เป็นตัวอย่างการเก็บเลือดด้วยมือเพื่อให้เห็นความต่างของวิธีเก็บตัวอย่าง ภาพนี้ไม่ได้ถ่ายจากการศึกษา Aletta

ไม่พบเม็ดเลือดแดงแตกใน 1,146 ตัวอย่าง แปลว่าอะไร
ในหน่วยเจาะเลือดผู้ป่วยนอกสองแห่ง มีผู้ผ่านขั้นตอนสแกนหาเส้นด้วยเครื่อง 1,448 คน เครื่องไม่พบเส้นที่เหมาะสมใน 80 คน (5.5%) และเริ่มเจาะใน 1,368 คน ในตัวอย่างเลือด 1,146 ตัวอย่าง ที่มีผลตรวจดัชนีเม็ดเลือดแดงแตก ไม่พบตัวอย่างที่มีฮีโมโกลบินอิสระเกิน 0.5 กรัมต่อลิตร (0.0%; ช่วงความเชื่อมั่น 95%: 0.0–0.3%)
การเปรียบเทียบกับบุคลากรทำได้ที่โรงพยาบาลเดียว: หุ่นยนต์ 0 จาก 275 ตัวอย่าง เทียบกับบุคลากร 806 จาก 50,923 ตัวอย่าง (1.6%) ที่เก็บในช่วงเวลาใกล้เคียงกัน อีกแห่งไม่มีข้อมูลการเจาะโดยบุคลากรให้เทียบ การเปรียบเทียบนี้ไม่ได้สุ่ม และ 0.0% หมายถึงไม่พบเหตุการณ์ตามเกณฑ์ในตัวอย่างที่ตรวจ ความเสี่ยงจริงยังอาจมากกว่าศูนย์
Vitestro ผู้พัฒนาเครื่องเป็นผู้ให้ทุนและผู้สนับสนุนการศึกษา มีส่วนในการออกแบบ วิเคราะห์ข้อมูล และจัดทำบทความ จึงควรติดตามผลจากการประเมินอิสระในสถานพยาบาลอื่นด้วย
จากเครื่องเจาะเลือดไปสู่ระบบงานแล็บ
FDA สหรัฐฯ อนุญาตให้ทำตลาด Aletta รุ่น Gen1 US ผ่านช่องทาง De Novo (DEN250046) เมื่อวันที่ 19 สิงหาคม 2026 สำหรับการเก็บเลือดในผู้ใหญ่ในสถานบริการผู้ป่วยนอก โดยต้องมีบุคลากรที่ผ่านการฝึกเจาะเลือดกำกับ สำหรับห้องแล็บที่พิจารณานำระบบไปใช้ คำถามต่อไปจึงรวมถึงจำนวนผู้ป่วยที่เครื่องหาเส้นไม่ได้ จำนวนตัวอย่างที่ต้องเก็บซ้ำ และเวลาที่ใช้ตั้งแต่ผู้ป่วยมาถึงจนหลอดเลือดพร้อมส่งตรวจ ตัวชี้วัดเหล่านี้จะช่วยบอกประโยชน์ของระบบได้ครบกว่าการดูเฉพาะอัตราเม็ดเลือดแดงแตกหลังเจาะ