10 หนังสือวิศวกรรมชีวการแพทย์อ่านสนุก ปี 2025-2026 สำหรับคนทั่วไป

หลายคนอยากรู้ว่าวิศวกรรมชีวการแพทย์ (Biomedical Engineering) ทำอะไรกันบ้าง แต่พอเปิดตำราเรียนก็เจอสมการและศัพท์เทคนิคเต็มหน้า เว็บไซต์ของเราจึงคัดหนังสือแนวป๊อปไซน์ (popular science) 10 เล่ม ที่ตีพิมพ์หรือมีกำหนดวางจำหน่ายในปี 2025-2026 มาให้ เนื้อหาครอบคลุมตั้งแต่อวัยวะเทียม การปลูกถ่ายอวัยวะจากหมู ชิปฝังสมอง ภาพทางการแพทย์ AI ในโรงพยาบาล ไปจนถึงอุปกรณ์วัดสุขภาพอย่างสมาร์ตวอทช์ ทุกเล่มเขียนให้คนทั่วไปอ่านได้ และมีสองเล่มสำหรับเด็ก

1. Replaceable You: Adventures in Human Anatomy

Mary Roach | W. W. Norton | 16 กันยายน 2025 | 288 หน้า

Mary Roach (ปกหนังสือดังภาพที่ 1) เป็นนักเขียนป๊อปไซน์ที่ขึ้นชื่อเรื่องการเล่าวิทยาศาสตร์ให้ทั้งสนุกและได้ความรู้ เล่มนี้ว่าด้วยความพยายามของการแพทย์ในการหาชิ้นส่วนมาทดแทนร่างกาย ตั้งแต่จมูกที่ปั้นจากทองเหลือง ผิวหนังจากกบ และหัวใจหมูในอดีต จนถึงการปลูกเนื้อเยื่อจากเซลล์ต้นกำเนิด (stem cells) และการพิมพ์ 3 มิติ (3D printing) ในปัจจุบัน ผู้เขียนลงพื้นที่จริงหลายแห่ง เช่น ห้องผ่าตัดของหน่วยรักษาแผลไฟไหม้ในบอสตัน ฟาร์มหมูปลอดเชื้อสำหรับงานปลูกถ่ายอวัยวะในจีน และเครื่องช่วยหายใจแบบปอดเหล็ก (iron lung) จากทศวรรษ 1950 นอกจากนี้ยังพูดคุยกับศัลยแพทย์ นักวิจัย ผู้พิการแขนขา และคนที่พัฒนาอวัยวะแบบสวมใส่ได้

หนังสือติดอันดับขายดีของ New York Times และได้รับเลือกเป็นหนังสือดีแห่งปี 2025 ของ TIME, Smithsonian และ Kirkus

เหมาะกับ: ผู้เริ่มต้นที่อยากเห็นภาพรวมของอวัยวะเทียมและเวชศาสตร์ฟื้นฟู บางบทพูดถึงศัลยกรรมอวัยวะเพศอย่างตรงไปตรงมา จึงเหมาะกับผู้อ่านวัยผู้ใหญ่

2. Human 2.0

Patrick Kane เขียน, Samuel Rodriguez วาดภาพ | Big Picture Press (Bonnier) | กรกฎาคม 2025 | 64 หน้า (ฉบับสหรัฐฯ: Mayo Clinic Press)

หนังสือภาพสารคดีสำหรับเด็กอายุ 9-11 ปี (ภาพที่ 2) พาไปรู้จักอุปกรณ์ฝังในร่างกายและอวัยวะเทียม ตั้งแต่ประสาทหูเทียม (cochlear implant) และเครื่องกระตุ้นหัวใจ (pacemaker) จนถึงแขนขาไบโอนิก เล่าว่าเทคโนโลยีเหล่านี้ช่วยเปิดโอกาสให้คนพิการทำสิ่งต่าง ๆ ได้มากขึ้นอย่างไร มีเรื่องราวของนักกีฬาพาราลิมปิก Richard Whitehead และ Blake Leeper รวมถึง Neil Harbisson ซึ่งหนังสือแนะนำว่าเป็น “ไซบอร์ก” คนแรกของโลก

เหมาะกับ: พ่อแม่และครูที่อยากจุดประกายเด็กให้สนใจวิศวกรรมการแพทย์

3. Every Living Creature: How Xenotransplantation Will Change Our Lives

Joshua D. Mezrich | The MIT Press | 7 เมษายน 2026 | 272 หน้า

ผู้เขียนเป็นศาสตราจารย์ด้านศัลยศาสตร์ที่ University of Wisconsin และเป็นศัลยแพทย์ปลูกถ่ายอวัยวะ เล่มนี้ (ภาพที่ 3) เล่าประวัติของการปลูกถ่ายอวัยวะข้ามสายพันธุ์ ตั้งแต่ความพยายามใช้อวัยวะชิมแปนซีและลิงบาบูนในช่วงทศวรรษ 1960-1990 ที่ติดทั้งปัญหาจริยธรรมและปัญหาในทางปฏิบัติ ไปจนถึงการโคลนแกะดอลลี่ (Dolly) และเครื่องมือตัดต่อยีน CRISPR-Cas9 ซึ่งทำให้หมูดัดแปลงพันธุกรรมกลายเป็นแหล่งอวัยวะที่เป็นไปได้ หนังสือเล่าเรื่องของผู้ป่วยที่ได้รับหัวใจหมู และของ Tim Andrews ที่ได้รับไตหมูในปี 2025 ซึ่งใช้งานได้ราว 9 เดือน ก่อนเขาจะได้รับไตจากผู้บริจาคที่เป็นมนุษย์

รีวิวของ Science News ชมว่าเป็นหนังสือที่ให้ความหวัง แต่เตือนว่าเนื้อหาด้านภูมิคุ้มกันวิทยาค่อนข้างแน่น และยังมีอุปสรรคอีกมากกว่าจะใช้ได้จริงในวงกว้าง ผู้เขียนเองก็เรียกตัวเองว่าเป็นคนมองโลกในแง่ดีต่อเรื่องนี้ (xeno-optimist)

เหมาะกับ: ผู้ที่สนใจการปลูกถ่ายอวัยวะ พันธุวิศวกรรม และจริยธรรมทางการแพทย์ อ่านคู่กับบทความ Organ-on-a-chip คืออะไร ได้

4. Wireheads: An Unnatural History of Technology in the Brain

Mike Jay | Yale University Press | 13 ตุลาคม 2026 | 288 หน้า

Mike Jay เป็นนักประวัติศาสตร์ด้านวิทยาศาสตร์ การแพทย์ และวัฒนธรรม เล่มนี้ (ภาพที่ 4) เล่าประวัติของเทคโนโลยีที่พยายามเชื่อมสมองเข้ากับเครื่องจักร ทั้งอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ สัญญาณแม่เหล็ก อุปกรณ์ฝัง และอินเทอร์เฟซคอมพิวเตอร์ โดยร้อยเรียงตั้งแต่นิยายของ H. G. Wells และ Philip K. Dick ภาพยนตร์ The Matrix การทดลองของ CIA ในยุคสงครามเย็น จนถึง Neuralink ในปัจจุบัน

เหมาะกับ: ผู้ที่ชอบประวัติศาสตร์และอยากเข้าใจที่มาของกระแส brain-computer interface ในปัจจุบัน เล่มนี้ไม่ได้เน้นเทคนิค อ่านพื้นฐานก่อนได้ที่บทความ Brain–Computer Interface (BCI) คืออะไร

5. Machines in Our Minds: The Past, Present, and Future of Neural Implants

Ian Halpern | The MIT Press | มีกำหนดวางจำหน่ายปลายปี 2026 | 304 หน้า

ผู้เขียน (ภาพที่ 5) เป็นหัวหน้าโครงการวิจัย (principal investigator) ผู้ร่วมก่อตั้งบริษัทพัฒนาอุปกรณ์ฝังระบบประสาท และเคยเป็นกรรมการพิจารณาโครงการชุดแรกของ BRAIN Initiative ของสหรัฐฯ หนังสือเล่าที่มาของอุปกรณ์ฝังระบบประสาท งานวิจัยในสัตว์และในคน ตัวเทคโนโลยี และประเด็นจริยธรรม โดยเน้นอุปกรณ์ที่ใช้งานเชิงพาณิชย์ได้ต่อเนื่องจริง ไม่ใช่แค่เปิดตัว รวมถึงอุปสรรคทั้งด้านเทคนิคและธุรกิจกว่าจะไปถึงมือผู้ป่วย ผู้เขียนตั้งใจให้เป็นข้อมูลที่ช่วยถ่วงดุลกระแสที่ร้อนแรงเกินจริงในช่วงหลัง

เหมาะกับ: นักศึกษาและผู้ที่อยากรู้ว่าเทคโนโลยีจากห้องแล็บไปถึงผู้ป่วยได้อย่างไร เนื้อหาน่าจะลงลึกกว่าเล่มอื่นในรายการนี้ อ่านต่อได้ที่บทความ Phantom X เริ่มทดลองในคน

6. The Future of Seeing: How Imaging Is Changing Our World

Daniel K. Sodickson | Columbia University Press | 14 ตุลาคม 2025 | 288 หน้า

ผู้เขียนเป็นนักฟิสิกส์การแพทย์ อดีตหัวหน้าฝ่ายนวัตกรรมด้านรังสีวิทยาของ NYU Grossman School of Medicine และอดีตนายกสมาคม International Society for Magnetic Resonance in Medicine เล่มนี้ (ภาพที่ 6) เล่าเรื่องการ “มองเห็น” ตั้งแต่ดวงตาที่วิวัฒน์ขึ้นในสิ่งมีชีวิตยุคแรกในมหาสมุทร ผ่านกล้องจุลทรรศน์ กล้องโทรทรรศน์ จนถึงเครื่อง MRI ที่ช่วยให้แพทย์เห็นภายในร่างกายโดยไม่ต้องผ่า และต่อไปถึงระบบ AI ที่จับรายละเอียดในภาพซึ่งมนุษย์มองไม่เห็น

เหมาะกับ: ผู้ที่สนใจภาพทางการแพทย์ (Medical Imaging) และอยากเข้าใจว่าเทคโนโลยีการสร้างภาพเปลี่ยนการแพทย์อย่างไร

7. How to Change a Memory: One Neuroscientist’s Quest to Alter the Past

Steve Ramirez | Princeton University Press | 4 พฤศจิกายน 2025 | 256 หน้า

ผู้เขียนเป็นรองศาสตราจารย์ด้านจิตวิทยาและสมองที่ Boston University สมัยเป็นนักศึกษาปริญญาเอกที่ MIT เขาและเพื่อนร่วมงานเคยสร้างความทรงจำปลอมในสมองหนูทดลอง โดยใช้ออปโตเจเนติกส์ (optogenetics) ซึ่งเป็นเทคนิคที่ใช้แสงกับโปรตีนไวแสงที่ได้จากสาหร่าย เพื่อเปิดหรือปิดการทำงานของเซลล์ประสาท หนังสือ (ภาพที่ 7) เล่าทั้งชีวิตของผู้เขียนและงานวิจัย พร้อมตั้งคำถามด้านจริยธรรมว่า หากลบความทรงจำที่เจ็บปวดได้ ตัวตนของเราจะเปลี่ยนไปหรือไม่

ผู้เขียนมองว่าเครื่องมือเหล่านี้อาจต่อยอดไปสู่การรักษาโรคเครียดหลังเหตุการณ์สะเทือนใจ (PTSD) โรควิตกกังวล การเสพติด หรือภาวะสมองเสื่อมได้ แต่ควรรู้ไว้ว่าผลการทดลองหลักในเล่มยังเป็นงานในสัตว์ทดลอง

เหมาะกับ: ผู้ที่สนใจประสาทวิทยาศาสตร์และเทคนิคที่ได้รับรางวัลโนเบล อ่านประกอบได้ที่ รางวัลโนเบล สาขาสรีรวิทยาหรือการแพทย์ ปี 2026

8. A Giant Leap: How AI Is Transforming Healthcare and What That Means for Our Future

Robert Wachter | Portfolio (Penguin) | 3 กุมภาพันธ์ 2026 | 352 หน้า

ผู้เขียนเป็นศาสตราจารย์และหัวหน้าภาควิชาอายุรศาสตร์ที่ University of California, San Francisco (UCSF) และเป็นผู้เขียนหนังสือขายดี The Digital Doctor ในเล่มนี้ (ภาพที่ 8) เขาสัมภาษณ์ผู้คนในวงการแพทย์ เทคโนโลยี นโยบาย และธุรกิจกว่า 100 คน เพื่อดูว่า AI เริ่มเข้ามาทำงานในโรงพยาบาลอย่างไร เช่น ร่างบันทึกการรักษา ตอบคำถามผู้ป่วย อ่านภาพทางการแพทย์ และช่วยระหว่างผ่าตัด ขณะเดียวกันก็พูดถึงความเสี่ยงอย่างการตอบผิดแบบมั่นใจ (hallucination) อคติ และข้อมูลผิด ๆ ข้อเสนอหลักของเขาคือ AI ไม่จำเป็นต้องสมบูรณ์แบบ ขอเพียงดีกว่าทางเลือกที่มีอยู่ตอนนี้

หนังสือติดอันดับขายดีทันทีที่วางจำหน่าย และ Publishers Weekly รีวิวว่าวิเคราะห์ได้อย่างสมดุล

เหมาะกับ: ทั้งบุคลากรทางการแพทย์และคนทั่วไปที่อยากรู้ว่า AI จะเปลี่ยนการไปหาหมอของเราอย่างไร

9. Medical Devices and Data: Technology to Instrument the Body and its Interpretation

Andy Adler | CRC Press | กรกฎาคม 2026 | ราว 190 หน้า

ผู้เขียนเป็น Canada Research Professor ด้านวิศวกรรมชีวการแพทย์ที่ Carleton University ประเทศแคนาดา หนังสือ (ภาพที่ 9) ตอบสามคำถาม คือ เครื่องมือวัดทางการแพทย์แบบไม่รุกล้ำ (non-invasive) ทำงานอย่างไร แปลผลข้อมูลอย่างไร และผิดพลาดเมื่อไร ครอบคลุมตั้งแต่การวัดอัตราการเต้นของหัวใจ ความดันโลหิต ออกซิเจนในเลือด คลื่นไฟฟ้าหัวใจ (ECG) อัลตราซาวนด์ ไปจนถึงตัวเลขที่ซับซ้อนกว่าอย่างคะแนนคุณภาพการนอนบนสมาร์ตวอทช์ รวมถึงบทเรื่องการเรียนรู้ของเครื่อง (machine learning) และจริยธรรมของอุปกรณ์การแพทย์

แม้จะออกโดยสำนักพิมพ์วิชาการ แต่ผู้เขียนตั้งใจให้คนที่ไม่มีพื้นฐานวิทยาศาสตร์หรือวิศวกรรมอ่านได้ ใช้สมการเท่าที่จำเป็นและไม่มีแคลคูลัส ข้อมูล ซอฟต์แวร์ และภาพในเล่มเปิดให้ดาวน์โหลดได้ด้วย

เหมาะกับ: คนที่ใส่สมาร์ตวอทช์และอยากรู้ว่าตัวเลขบนหน้าจอเชื่อได้แค่ไหน และนักศึกษาวิศวกรรมชีวการแพทย์ที่เรียนวิชาเครื่องมือแพทย์

10. Surgery Breakthroughs (ชุด Edge of Medicine)

Pat McCaw ร่วมกับ Elizabeth Stephens | Mayo Clinic Press Kids | พฤศจิกายน 2025 | 32 หน้า

หนังสือภาพสำหรับเด็กอายุ 9-11 ปี (ภาพที่ 10) เขียนโดย Pat McCaw ซึ่งเป็นแพทย์เวชปฏิบัติครอบครัวและนักเขียนหนังสือเด็ก ร่วมกับ Elizabeth Stephens ศัลยแพทย์หัวใจของ Mayo Clinic เล่าวิวัฒนาการของการผ่าตัด ตั้งแต่การค้นพบยาระงับความรู้สึกและการฆ่าเชื้อ เครื่องปอดและหัวใจเทียม (heart-lung machine) การผ่าตัดผ่านกล้อง (laparoscopy) การสวนหัวใจ ไปจนถึงหุ่นยนต์ผ่าตัด da Vinci, Gamma Knife และการผ่าตัดกระดูกสันหลังด้วยเทคโนโลยีภาพเสมือนผสานโลกจริง (AR)

เหมาะกับ: อ่านคู่กับ Human 2.0 สำหรับเด็กที่ชอบวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

สำหรับผู้อ่านภาษาไทย

สำหรับผู้ที่อยากอ่านเรื่องทำนองนี้เป็นภาษาไทย แนะนำบทความชุด 10 Technologies to Watch 2025 ของ สวทช. โดยเฉพาะตอน อุปกรณ์อัจฉริยะฝังในร่างกาย (Smart Implants) ซึ่งอธิบายตัวอย่างอย่างอุปกรณ์กระตุ้นสมองส่วนลึก (DBS) และประสาทหูเทียม พร้อมสถานการณ์ในประเทศไทย ส่วนผู้ที่อยากได้ตำราพื้นฐานภาษาไทย ดูได้ที่โพสต์ หนังสือ วิศวกรรมชีวการแพทย์ขั้นพื้นฐาน หากใครรู้จักหนังสือภาษาไทยที่น่าสนใจ แนะนำในคอมเมนต์ได้เลย

ดังนั้น ถ้าเพิ่งเริ่มต้น Replaceable You เป็นเล่มที่เปิดโลกได้ดีที่สุด ถ้าสนใจการปลูกถ่ายอวัยวะให้อ่าน Every Living Creature สายสมองมีให้เลือกทั้ง Wireheads, Machines in Our Minds และ How to Change a Memory ถ้าอยากรู้เรื่องภาพทางการแพทย์ให้อ่าน The Future of Seeing ถ้าสนใจ AI ในโรงพยาบาลให้อ่าน A Giant Leap และถ้าใส่สมาร์ตวอทช์อยู่ทุกวัน Medical Devices and Data จะช่วยให้อ่านตัวเลขบนข้อมือได้อย่างเข้าใจ ส่วนลูกหลานวัยประถมปลาย Human 2.0 และ Surgery Breakthroughs เป็นของขวัญที่น่าสนใจ

อ้างอิง

• W. W. Norton: Replaceable You
• Smithsonian: The Ten Best Science Books of 2025
• Bonnier Books: Human 2.0
• MIT Press Bookstore: Every Living Creature
• Science News: Are pig organs the future of transplantation?
• Foyles: Wireheads
• Penguin Australia: Machines in Our Minds
• The Nile: The Future of Seeing
• Publishers Weekly: How to Change a Memory
• Ingram Academic: How to Change a Memory
• Penguin Random House: A Giant Leap
• Tattered Cover: A Giant Leap
• Routledge/CRC Press: Medical Devices and Data
• Chaucer’s Books: Surgery Breakthroughs
• สวทช.: 10 Technologies to Watch 2025 – Smart Implants

หมายเหตุเรื่องภาพ: ภาพปกหนังสือทั้ง 10 เล่มเป็นลิขสิทธิ์ของสำนักพิมพ์แต่ละแห่ง นำมาใช้เพื่อการแนะนำหนังสือเท่านั้น

กลับไปสารบัญบทความ ↑