Biomechanics

Exoskeleton ทำงานอย่างไร: จากชุดช่วยเดินถึงโครงพยุงคนทำงาน

เผยแพร่ · · แสดงความคิดเห็น

สารบัญบทความ

คนที่บาดเจ็บไขสันหลัง คนที่ต้องยกแขนทำงานเหนือศีรษะ และคนที่อยากเดินขึ้นเขาเหนื่อยน้อยลง ล้วนมี exoskeleton ให้เลือก แต่ทั้งสามคนต้องการแรงช่วยคนละแบบ จุดเริ่มต้นในการเข้าใจอุปกรณ์นี้จึงอยู่ที่ว่า ช่วยออกแรงตรงข้อไหน ช่วงไหนของการเคลื่อนไหว และเพื่อให้ทำอะไรได้

ข้อมูลผลิตภัณฑ์และราคาอ้างอิง ตรวจสอบวันที่ 18 พฤศจิกายน 2026

โครงสวมใส่ช่วยออกแรงอย่างไร

Exoskeleton หรือโครงช่วยเคลื่อนไหวแบบสวมใส่ ยึดกับร่างกายผ่านสายรัดหรือแผ่นรอง แล้วถ่ายแรงไปยังส่วนที่ต้องการช่วย เช่น สะโพก เข่า ข้อเท้า หรือแขน อุปกรณ์อาจประคอง เสริมแรง หรือขับเคลื่อนแขนขาของผู้ใช้ ขึ้นอยู่กับความสามารถในการเคลื่อนไหวและการออกแบบของแต่ละรุ่น ส่วนขาเทียมทำหน้าที่ทดแทนส่วนของขาที่สูญเสียไป ภาพที่ 1 เห็นโครงแข็งคร่อมสะโพกและเข่าของผู้ใช้ ReWalk และเห็นไม้ค้ำกับผู้ดูแลที่เป็นส่วนหนึ่งของการใช้งานในภาพ[1]

ผู้สวมโครงช่วยเดินสีดำที่สะโพกและขาใช้ไม้ค้ำสองข้าง โดยมีผู้ดูแลอยู่ด้านหลัง
ภาพที่ 1 | โครงช่วยเดิน ReWalk ในการฝึกเดิน ผู้ใช้ถ่ายน้ำหนักผ่านไม้ค้ำ โดยมีผู้ดูแลอยู่ใกล้ ภาพแสดง ReWalk ที่รายงานในปี 2019 (ภาพ: U.S. Department of Veterans Affairs, VA News)

ในรุ่นที่มีมอเตอร์ ตัวควบคุมต้องตอบคำถามสามข้อให้ทันทุกก้าว:

  1. ตอนนี้ร่างกายอยู่ท่าไหน? ตัววัดมุมข้อ เซนเซอร์เฉื่อย (IMU) หรือเซนเซอร์แรงกดใต้เท้า ช่วยให้ระบบประเมินว่าขากำลังรับน้ำหนักหรือแกว่งไปข้างหน้า บางรุ่นใช้การเอียงตัวหรือคำสั่งจากผู้ใช้เพื่อเริ่มก้าว
  2. ควรช่วยแค่ไหนและเมื่อไร? ตัวควบคุมคำนวณแรงบิดช่วยที่ข้อ เช่น ช่วยเหยียดเข่าตอนลุก หรือช่วยยกต้นขาตอนแกว่งเท้า ถ้าช่วยผิดจังหวะ ผู้ใช้อาจต้องออกแรงต้านอุปกรณ์แทน
  3. จะส่งแรงไปถึงร่างกายอย่างไร? รุ่นโครงแข็งส่งแรงจากมอเตอร์ผ่านข้อต่อและโครง รุ่นผ้านิ่มอาจใช้สายดึงส่งแรงระหว่างจุดยึด เมื่อแกนกลไกวางไม่ตรงกับท่าที่ร่างกายเคลื่อน สายรัดหรือผิวหนังอาจรับแรงในตำแหน่งที่ไม่ต้องการ[1], [2]

ภาพที่ 2 แสดงตัวอย่างขณะลุกจากเก้าอี้ มอเตอร์ออกแรงบิดผ่านโครงและสายรัดที่ต้นขากับหน้าแข้งในทิศตรงข้ามกัน ทำให้มุมเข่าเปิดขึ้น ลูกศรสีส้มแสดงเฉพาะแรงบิดที่กระทำต่อหน้าแข้งในทิศเหยียดเมื่อเทียบกับต้นขา ส่วนแรงจากพื้นเป็นแรงภายนอกที่กระทำต่อเท้าขณะรับน้ำหนัก ภาพแสดงแนวคิดของกลไกโดยไม่ได้ระบุขนาดแรงหรือแรงบิด ตัวอย่างการทดลองในคนใช้สัญญาณไฟฟ้าจากกล้ามเนื้อต้นขาเพื่อปรับแรงบิดช่วยเหยียดเข่าขณะลุกยืน[18]

คนสวมโครงช่วยเหยียดเข่ากำลังลุกจากเก้าอี้ เส้นเขียวชี้สายรัดต้นขา ลูกศรสีส้มแสดงแรงบิดที่หน้าแข้งในทิศเหยียดเมื่อเทียบกับต้นขา และลูกศรสีน้ำเงินแสดงแรงจากพื้นในแนวดิ่ง
ภาพที่ 2 | แรงช่วยขณะลุกจากเก้าอี้ เส้นเขียวชี้สายรัดที่ถ่ายแรง ลูกศรสีส้มแสดงแรงบิดที่หน้าแข้งในทิศเหยียดเมื่อเทียบกับต้นขา และลูกศรสีน้ำเงินแสดงองค์ประกอบแนวดิ่งของแรงจากพื้น

มีแบบไหนบ้าง

แบ่งตามแหล่งแรงได้เป็น แบบไม่ใช้พลังงานภายนอก (passive) ที่ใช้สปริงหรือสายยางยืดสะสมแล้วคืนพลังงาน และ แบบใช้พลังงาน (powered หรือ active) ที่เติมแรงด้วยมอเตอร์หรือชุดขับเคลื่อน แบบแรกมักเบากว่าและไม่ต้องชาร์จ แต่ช่วยได้ตามท่าและช่วงที่กลไกออกแบบไว้ ส่วนแบบใช้พลังงานปรับแรงและจังหวะได้มากกว่า แลกกับมวล แบตเตอรี่ และความซับซ้อนในการควบคุม เมื่อแบ่งตามโครงสร้างยังมีทั้ง โครงแข็ง และ ชุดผ้าหรือสายรัดแบบนิ่ม (exosuit) ซึ่งอาจใช้มอเตอร์หรือไม่ก็ได้ ภาพที่ 3 เป็นตัวอย่างแบบนิ่มที่ใช้สายยืดช่วยพยุงหลัง[2], [3], [4]

มุมด้านหลังของคนทำงานที่สวม HeroWear Apex 2 เห็นโครงพยุงแผ่นหลังและสายที่พาดลงสู่ต้นขา
ภาพที่ 3 | ชุดพยุงหลังแบบไม่ใช้มอเตอร์ HeroWear Apex 2 ใช้จุดยึดที่ลำตัวกับต้นขาให้สายยืดช่วยรับแรงระหว่างก้มและกลับสู่ท่าตรง (ภาพ: HeroWear)

ช่วยคนได้อย่างไร และหลักฐานไปถึงไหน

ฝึกเดินในคลินิก หรือใส่ช่วยเดินในชีวิตประจำวัน

ในคลินิก อุปกรณ์ช่วยให้ผู้ป่วยฝึกลงน้ำหนักและก้าวซ้ำภายใต้การดูแล โดยตั้งแรงให้เหมาะกับความสามารถที่เหลืออยู่ ผลขณะฝึกต้องแยกจาก ผลฟื้นตัวเมื่อถอดชุด งานทดลองแบบสุ่มหลายศูนย์ในผู้ป่วยสโตรกระยะกึ่งเฉียบพลันสุ่มผู้เข้าร่วม 151 คน และมี 127 คนฝึกครบ 4 สัปดาห์ การฝึกแต่ละครั้งใช้เวลา 60 นาทีเท่ากัน กลุ่มหนึ่งฝึกเดินด้วยชุด 30 นาทีและฝึกแบบเดิม 30 นาที อีกกลุ่มฝึกแบบเดิมตลอดชั่วโมง คะแนนความสามารถในการเดินดีขึ้นทั้งสองกลุ่ม แต่การเปลี่ยนแปลงของคะแนนซึ่งเป็นผลลัพธ์หลักไม่ต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ ส่วนแรงขาซึ่งเป็นผลลัพธ์รองดีขึ้นมากกว่าในกลุ่มที่ฝึกด้วยชุด[5]

สำหรับการสวมช่วยเดินที่บ้าน งานสุ่มในทหารผ่านศึกที่บาดเจ็บไขสันหลัง 161 คน ไม่พบว่าการมีชุดเสริมจากรถเข็นช่วยให้ผลสุขภาพกายหรือจิตที่ผู้ใช้รายงานดีขึ้นหลัง 4 เดือน การใช้งานจริงต่ำกว่าที่คาด และการหาผู้ดูแลมาร่วมเดินเป็นข้อจำกัดสำคัญ นี่เป็นตัวอย่างว่าตัวเครื่องช่วยให้ยืนหรือก้าวได้ แต่ความสะดวกในการหยิบมาใช้ ตลอดจนการคัดกรองเรื่องกระดูก ผิวหนัง การทรงตัว และการหกล้ม มีผลต่อประโยชน์ที่ผู้ใช้จะได้รับจริง[6], [7]

ช่วยแขนที่อ่อนแรง ลดภาระงาน หรือช่วยเดินไกล

อุปกรณ์ช่วยแขนบางรุ่นอย่าง MyoPro อ่านสัญญาณไฟฟ้ากล้ามเนื้อที่ผู้ใช้ยังสั่งได้ แล้วให้มอเตอร์เสริมการงอข้อศอกหรือการกำมือในรุ่นที่รองรับ ในงานอุตสาหกรรม ชุดพยุงหลังหรือไหล่อาจลดแรงที่กล้ามเนื้อต้องออกระหว่างทำท่าเดิมซ้ำ ๆ แต่การวัดว่ากล้ามเนื้อทำงานน้อยลงในห้องทดลองยังไม่เท่ากับพิสูจน์ว่าอัตราบาดเจ็บลดลง และอุปกรณ์บางแบบอาจย้ายภาระไปส่วนอื่น การปรับโต๊ะ เครื่องมือ น้ำหนัก หรือวิธีทำงานยังเป็นทางเลือกที่ควรประเมินควบคู่กัน ส่วนรุ่นเดินป่าช่วยเสริมแรงสะโพกให้คนที่เดินได้อยู่แล้ว ไม่ควรนำตัวเลขทดสอบของอุปกรณ์ทางการแพทย์ไปใช้เทียบกันตรง ๆ[4], [8], [9]

ในตลาดมีอะไรบ้าง ราคาเท่าไร

ตัวอย่างนี้แยกตาม งานที่ออกแบบมาให้ช่วย ราคาเป็นตัวเลขอ้างอิงจากหน้าแหล่งขายที่ระบุ หรือจากเอกสารเบิกจ่ายที่แยกไว้ชัดเจน ไม่ใช่ราคากลาง และยังไม่ยืนยันราคาหรือผู้จำหน่ายในไทย

รุ่นช่วยอะไรราคา / ขอบเขตตลาด
HeroWear Apex 2พยุงหลังแบบสายยืดสำหรับงานก้มยกUS$1,999 ราคาฐานในสหรัฐฯ ตามผู้ผลิต[3]
Festool ExoActive EXO 18 HPC 4,0 I-Plusพยุงแขนขณะทำงานระดับไหล่หรือเหนือศีรษะ ใช้แบตเตอรี่ 18 V€3,094 รวม VAT จากร้านเยอรมนีหนึ่งแห่ง รวมชุดแบตเตอรี่ตามรายการสินค้า[10]
Hypershell X Pro S / Max S / Ultra Sช่วยข้อสะโพกสำหรับเดินและกิจกรรมกลางแจ้ง€999 / €1,499 / €1,999 ตามลำดับ จากร้านผู้ผลิตที่เลือกภูมิภาคเยอรมนี[9]
EksoNRฝึกเดินภายใต้การดูแลในศูนย์ฟื้นฟูไม่พบราคาปลีกสาธารณะในหน้าที่ตรวจสอบ ต้องสอบถามราคาและบริการจากผู้จำหน่าย[11]
ReWalk 7โครงมอเตอร์ที่สะโพกและเข่า ช่วยยืนและเดินสำหรับผู้ผ่านการประเมินไม่พบราคาปลีกสาธารณะในหน้าที่ตรวจสอบ ผู้ผลิตมีข้อมูลผลิตภัณฑ์ในเยอรมนี[1], [12]
Wandercraft Eveโครงช่วยเดินที่ทรงตัวได้เอง สำหรับผู้บาดเจ็บไขสันหลังอายุ 18 ปีขึ้นไปที่ผ่านการประเมิน ใช้ในอาคารหรือพื้นที่เปิดโล่งที่เป็นส่วนหนึ่งของอาคาร โดยมีผู้ดูแลที่ผ่านการฝึก ไม่ใช้เล่นกีฬาหรือขึ้นบันไดผ่านการพิจารณา 510(k) ของ FDA สหรัฐฯ เมื่อ 3 ส.ค. 2026; ผู้ผลิตเปิดตัวในตลาดสหรัฐฯ 17 ก.ย. 2026 ไม่พบราคาปลีกสาธารณะในหน้าที่ตรวจสอบ[7], [13]
Myomo MyoProอุปกรณ์พยุงแขนแบบมีมอเตอร์ ใช้สัญญาณกล้ามเนื้อของผู้สวมไม่พบราคาปลีกสาธารณะในหน้าที่ตรวจสอบ ต้องประเมินรุ่น การปรับเฉพาะบุคคล และสิทธิ์เบิก[8]

ราคาขายกับอัตราเบิกจ่ายเป็นคนละตัวเลข: เอกสารที่ Lifeward ยื่นต่อ SEC ในเดือนพฤศจิกายน 2026 ระบุว่า Medicare สหรัฐฯ เคยกำหนดอัตราซื้อแบบจ่ายครั้งเดียวสำหรับรหัส K1007 ที่ US$91,032 ในตารางเดือนเมษายน 2024 ตัวเลขนี้จึงใช้บอกขนาดของต้นทุนได้คร่าว ๆ แต่ไม่ได้ยืนยันราคาขายของ ReWalk 7 หรือ Eve ในปี 2026 และไม่ได้แปลว่าทุกคนเบิกได้เต็มจำนวน ในเยอรมนีให้ตรวจรุ่นและเงื่อนไขผ่าน Hilfsmittelverzeichnis และสอบถามกองทุนประกันของตน สำหรับการซื้อจริงควรขอให้แยกค่าตัวเครื่อง ค่าปรับให้พอดี ค่าฝึก และค่าบริการหลังการขายในใบเสนอราคา[14], [15]

อนาคต: ช่วยต่อเนื่องเมื่อเราเปลี่ยนท่า

รุ่นที่ช่วยได้ดีบนพื้นเรียบอาจยังต้องเปลี่ยนโหมดเมื่อเจอบันไดหรือเริ่มวิ่ง งานวิจัยจึงมุ่งให้ตัวควบคุมอ่านการเคลื่อนไหวแล้วปรับแรงต่อเนื่อง ทีมของ Luo ฝึกตัวควบคุมในแบบจำลองก่อนนำไปใช้กับชุดจริง ภาพที่ 4 แสดงตัวอย่างผู้เข้าร่วมคนหนึ่งที่เปลี่ยนจากเดินเป็นวิ่งและขึ้นบันได โดยแรงบิดและกำลังช่วยเปลี่ยนตามกิจกรรม ส่วนการทดลองวัดพลังงานในอาสาสมัคร 8 คน พบว่าใช้พลังงานสุทธิลดลงเฉลี่ย 24.3% ขณะเดิน เทียบกับไม่สวมชุด ภายใต้เงื่อนไขในห้องทดลอง ตัวเลขนี้เป็นผลของต้นแบบและวิธีทดสอบดังกล่าว[16]

Figure 4 พาเนล a เป็นผู้เข้าร่วมเดิน วิ่ง และขึ้นบันได พาเนล b และ c เป็นกราฟแรงบิดและกำลังช่วยตามเวลา
ภาพที่ 4 | แรงช่วยเปลี่ยนตามกิจกรรม Figure 4a แสดงการเปลี่ยนจากเดินเป็นวิ่งและขึ้นบันไดของผู้เข้าร่วมตัวอย่างหนึ่งคน ส่วน b–c แสดงแรงบิดและกำลังกลที่ชุดจ่ายในช่วงเดียวกัน (Luo และคณะ, Nature 630, 353–359, 2024)

อีกแนวทางคือประมาณแรงบิดที่ข้อของผู้สวมแล้วแบ่งงานให้มอเตอร์ทันที แทนการให้ผู้ใช้เลือกโหมดทุกครั้ง งานต้นแบบเริ่มแสดงว่าทำได้หลายกิจกรรม แต่โจทย์ต่อไปคือรับมือกับท่าที่ไม่เคยเจอ สะดุด หรือเซนเซอร์คลาดเคลื่อน โดยต้องจำกัดแรงและหยุดช่วยได้อย่างปลอดภัย เมื่อเทคโนโลยีใช้จริงมากขึ้น ตัววัดที่มีความหมายจึงรวมถึงเวลาใส่และถอด ความสบาย จำนวนครั้งที่ใช้จริง ค่าใช้จ่ายตลอดอายุเครื่อง และสิ่งที่ผู้ใช้ทำเองได้ในแต่ละวัน[6], [17]

แหล่งอ้างอิง

  1. VA News: Veteran walks tall in his exoskeleton และ FDA 510(k) summary: ReWalk 7
  2. Molinaro และคณะ: Task-agnostic exoskeleton control via biological joint moment estimation, Nature (2024)
  3. HeroWear Apex 2 และ ราคาจากผู้ผลิต
  4. CDC/NIOSH: Industrial Exoskeletons
  5. Efficacy of Wearable Exoskeleton for Gait Recovery in Patients With Stroke, Stroke (เผยแพร่ออนไลน์ 22 ธันวาคม 2025; ฉบับเดือนมีนาคม 2026)
  6. Spungen และคณะ: Exoskeletal-Assisted Walking in Veterans With Paralysis, JAMA Network Open (2024)
  7. FDA 510(k) summary: Wandercraft Eve (K260381)
  8. Myomo: MyoPro FAQ และ คู่มือ MyoPro 2x
  9. Hypershell X Series: ร้านผู้ผลิตสำหรับเยอรมนี
  10. Festool ExoActive และ รายการราคา SKU 577339 จากร้านเยอรมนี
  11. Ekso Bionics: Indications for Use
  12. Lifeward: รายการผลิตภัณฑ์ในเยอรมนี
  13. Wandercraft: การเปิดตัว Eve ในสหรัฐฯ (17 ก.ย. 2026)
  14. Lifeward: รายงานที่ยื่นต่อ SEC และ CMS: ตาราง DMEPOS
  15. GKV-Spitzenverband: Hilfsmittelverzeichnis
  16. Luo และคณะ: Experiment-free exoskeleton assistance via learning in simulation, Nature (2024)
  17. Shepherd และคณะ: A roadmap for end-to-end task-agnostic exoskeleton control, Nature Machine Intelligence (2026)
  18. Gunnell และคณะ: Powered knee exoskeleton improves sit-to-stand transitions in stroke patients using electromyographic control, Communications Engineering (2025)

กลับไปสารบัญบทความ ↑

แสดงความคิดเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.